English information English info
- hoofdsponsor -
  • Column

    Scheikundige onzin in het nieuws of interessant nieuws in de scheikunde? Anne (Masterstudent Chemistry) bespreekt het in haar column!

    zeezout

    Neem dat maar met een korreltje zeezout!

    Toen ik nog een klein meisje was, namen mijn ouders me bij mooi weer mee naar het strand. Als ik dan ging zwemmen in de zee, gebeurde het wel eens dat ik kopje onder ging. Onder water deed ik in een reflex automatisch mijn mond open en kwam ik hoestend en proestend weer boven. Een halfuur later spoelde ik nog steeds met kraanwater om die vieze zoute smaak uit mijn mond te krijgen.

    Toch gebruiken heel veel mensen, en ik ook, zout als toevoeging aan hun eten. Zout is een smaakversterker en een laffe soep wordt al snel lekkerder als je wat zout toevoegt. Daarnaast gebruiken de meeste mensen zout in of over hun aardappels, pasta, vlees, sauzen, groenten, enzovoort. Producenten van kant-en-klaarmaaltijden spelen hier handig op in door aan hun producten zout toe te voegen. Deze maaltijden bevatten erg veel zout, maar ook in brood en broodbeleg zit een flinke hoeveelheid. Je lichaam heeft zout nodig om goed te kunnen functioneren, maar teveel zout is niet goed voor je. Dat weten we allemaal en in februari wees het RIVM er nog maar eens op. Behalve dat zout een smaakversterker is, verhoogt het namelijk je bloeddruk. Dit kan leiden tot hart- en vaatziekten en die kunnen dodelijk zijn. Daarom moeten producenten van de eerder genoemde kant-en-klaarmaaltijden de hoeveelheid zout die ze per maaltijd toevoegen terugdringen. We kunnen natuurlijk ook zelf opletten hoeveel zout we in onze zelfbereide maaltijden stoppen.

    In een radio-interview (Radio 2, 22 februari 2012) vertelde tv-kok Joop Braakhekke dat we veel te industrieel eten: “Alles wat door de industrie op de markt gebracht wordt, daar zit heel veel zout in.” Waarom vinden we die zoute smaak zo lekker? Braakhekke vertelt: “Zout is een kruid. Het is een onderdeel van een kruidenpatroon, net als tijm of rozemarijn, of peper. Zout is eigenlijk een beetje een smaakversterker.” Volgens Van Dale is de definitie van een kruid als volgt: “1. klein gewas met sappige, niet houtachtige stengel; 2. welriekende of prikkelende plantendelen.” Daarmee is zowel zout als peper geen kruid. Peper behoort tot de specerijen en specerijen worden nog wel eens verward met kruiden. Zout is helemaal iets heel anders, namelijk een mineraal, in dit geval een 1-op-1 combinatie van natrium- en chloride-ionen.

    Gelukkig biedt Braakhekke hoop: als er wordt gezegd dat we teveel zout eten dan gaat het volgens hem niet om natuurlijk zout, maar om het “industriële smaakmakerszout.” De kok zegt dat natuurlijk zout, dat gewonnen wordt uit de zee en waar algen in zitten, niet zo slecht is. Hier is veel discussie over, maar feit is natuurlijk dat zeezout voor het grootste deel uit natriumchloride bestaat. Ook zeezout is dus schadelijk. Wat ik aan die algen in zeezout heb is mij niet duidelijk. De oorsprong van zeezout is trouwens niet erg verschillend van die van keukenzout: het keukenzout dat in Nederland wordt gewonnen zit in het noordoosten van ons land in de bodem. Lang geleden was daar zee, maar door verdamping verdween het water en bleef het zout achter. Dat voormalige zeezout wordt nu industrieel uit de bodem gewonnen en verkocht als keukenzout.

    Grof gemalen zeezout over gegrilde groenten vind ik heerlijk, maar dat heeft niets met de algen te maken. In de zee zwem ik tegenwoordig liever niet meer. De kans dat ik door die klotsende en onberekenbare golven kopje onder ga en het komende halfuur de smaak van de zee moet proeven is mij te groot.